Quan hệ giữa thực phẩm và chứng thừa hơi

Quan hệ giữa thực phẩm và chứng thừa hơi” gắn liền với cuộc sống chúng ta, vậy nguyên nhân gì đã tạo nên mối quan hệ trên? Cách phòng ngừa nào để mối quan hệ trên sẽ không trở thành mối phiền muộn cho bạn?

Sau một bữa ăn thịnh soạn, no nê, việc ợ hơi hay trung tiện làm giảm bớt tình trạng căng cứng của dạ dày, và trung tiện để giải phóng hơi qua quá trình tiêu hóa ở ruột

Bác sĩ Ngô Thanh Lương – Khám Tiêu hóa
Bệnh viện Đa Khoa Vạn Hạnh

Ở chốn đông người như trong lớp học, nơi công sở , giữa buổi tiệc họp mặt, một tiếng ợ hơi thật lớn làm mọi người ngoái đầu, hay một tiếng xì hơi ( trung tiện ) kèm theo mùi vị làm mọi người nháo nhác . Nếu rơi vào một trong chúng ta chắc sẽ làm ta lúng túng, đỏ mặt . Nhưng đó là công việc hoàn toàn bình thường của hệ tiêu hóa .
Sau một bữa ăn thịnh soạn, no nê, việc ợ hơi hay trung tiện làm giảm bớt tình trạng căng cứng của dạ dày , và trung tiện để giải phóng hơi qua quá trình tiêu hóa ở ruột .

Ợ hơi : là kết quả của việc hơi bị nuốt vào trong dạ dày, thoát ngược trở ra qua hai cơ vòng thực quản trên và dưới như là 2 van đóng mở, đến khoang miệng và thoát ra ngoài. Ợ hơi thường xảy ra sau bữa ăn, do dạ dày bị căng ra vì chứa đồ ăn thức uống .
Khi dạ dày căng đến mức, sẽ báo cho cơ vòng thực quản dãn ra , để hơi thoát ra ngoài cho bớt căng dạ dày . Khi nằm sấp, sẽ làm giảm bớt ợ hơi, do hơi bị giữ lại ờ phần nối hình chữ J của thực quản và dạ dày .
Hầu như hơi trong dạ dày đều do chúng ta nuốt vào , mỗi lần nuốt như vậy có khoảng từ 3-5 ml không khí vào dạ dày , trong số ấy khí nitrogen chiếm 80% , lượng oxy nuốt vào được hấp thu, còn nitrogen thì không được hấp thu, chúng hiện diện trong lòng hệ tiêu hóa .
Trung tiện ( xì hơi qua hậu môn ): cũng là hiện tượng sinh lí bình thường của hệ tiêu hóa . Một ngày chúng ta trung tiện khoảng 6-20 lần ,chiếm từ 500 – 1500 ml khí .Hơi ở đây từ hai nguồn : do nuốt không khí từ ngoài vào và do sự lên men của vi khuẩn đường ruột đối với thực phẩm chưa được tiêu hóa hết . Khí nitrogen không được hấp thu nên một phần được ợ ra đường miệng , một phần đi thẳng vào ruột non, ruột già , rồi xì ra ngoài. Trừ trường hợp đặc biệt vi khuần sinh sôi quá mức ở ruột non , đa số hơi sinh ra đều do sự lên men của vi khuẩn đối với thực phẩm carbohydrates chưa được tiêu hóa ở ruột già .
Thông thường các thành phần carbohydrates còn sót lại ,chưa tiêu hóa hết gồm : đường lactose , fructose , tinh bột của họ đậu và các loại carbonydrates khác ( bắp , khoai tây, yến mạch , lúa mì ).
Một số bệnh kém hấp thu cũng làm tăng sự lên men , đưa đến hơi sản xuất gia tăng , hoặc sau khi ăn một số thực phẩm chứa đường khó hấp thu ( lactose , lactulose , sorbitol ..) . Hơi sinh ra từ carbohydrates thì ít mùi , ngược lai , thịt và trứng sẽ bốc mùi hơn .
Chứng nuốt hơi cũng gặp trong các trường hợp rối loạn về tâm thần kinh .
Một số lí do khác thì sự thừa hơi do nuốt quá nhiều hơi do thói quen ăn uống quá nhanh , hút thuốc lá , nhai kẹo cao su , uống các loại nước có gaz , nhất là dùng các ống hút để uống nước trong chai , trong ly .
.
Ngay cả những thực phẩm tốt cho hệ tiêu hóa như thực phẩm có nhiều sợi , chúng cũng tạo ra hơi . Vì thế ăn nhai kĩ , ăn ít , hay tránh một số thực phẩm tạo ra nhiều hơi giúp bạn tránh đầy bụng và thoải mái .

Sau dây là một số thực phẩm sinh hơi mà các bạn cần chú ý :

1. Rau quả : các loại đường trong rau quả , trong quá trình tiêu hóa , sinh ra hơi ở trong ruột non . Hành tây , ac-ti-sô chứa đường Fructose .Măng tây , cải bắp , bông cải xanh chứa đường Raffinose .Một số rau quả có Sợi Hòa Tan như đậu hà lan , sinh nhiều hơi khi được tiêu hóa qua ruột già . Những rau quả có sợi không hòa tan thì không tạo hơi nhiều , không gây khó chịu , ít cảm giác đầy bụng .
2. Trái cây : một số trái cây chứa đường sorbitol tạo hơi rất nhiều như ; mận , táo , lê , đào , kẹo cao su không đường và các loại kẹo dùng đường sorbitol . Đó là lí do tại sao chúng ta đầy hơi . Trái cây cũng chứa sợi hòa tan và hơi như một sản phẩm phụ trong quá trình tiêu hóa ngang qua ruột già .
3. Bánh : làm từ bột , có chứa lượng carbohydratest . Trong quá trình tiêu hóa cũng tạo hơi ,đứng đầu là thực phẩm làm từ lúa mì ( bánh mì , ngũ cốc , mì ống .. ) tiếp đến là bắp , khoai tây . Không như các loại trên , gạo lại ít sinh hơi nhất .
4. Sữa và các sản phẩm từ sữa : sữa và bơ chứa đường Lactose sẽ làm khó cho bộ máy tiêu hóa , nếu cơ thể bạn không sản xuất đủ men Lactase.
Bơ , kem , sữa đều chứa Lactose và sinh hơi khá nhiều . Những ai bị chứng không dung nạp lactose , thì cần tránh những thực phẩm này để tránh đầy hơi và đau bụng.
5. Yến mạch : mặc dầu , yến mạch là một loại thực phẩm ăn sáng tốt cho sức khỏe , có nhiều sợi , ít cholesterol ,nhưng lại là loại thực phẩm sinh hơi ở ruột vì chứa nhiều Sợi Hòa Tan .Nếu bạn muốn dùng yến mạch vì lợi ích cho sức khỏe , nên ăn chậm và không nên ăn nhiều , để cơ thể có thời gian tiêu hóa .
6. Các loại đậu : là loại thực phẩm dinh dưỡng cao, nhưng cũng là thực phẩm tạo hơi chính . Vì chứa nhiều đường Raffinose và cũng chứa nhiều sợi hòa tan . Nếu cộng thêm hành tây và bơ rắc vào , thì bạn biết điều gì sẽ xảy ra .
7. Soda và nước ngọt : gaz carbonic trong soda và đường Fructose trong nước ngọt là thực phẩm gây ra việc sinh hơi quá nhiều trong hệ tiêu hóa .
Nếu như bạn đã thay đổi cách ăn uống về các thực phẩm sinh hơi, sửa lại thói quen ăn uống nhanh , không nhai kẹo caosu thường xuyên, bỏ hút thuốc lá , không uống nước ngọt có gaz, mà chứng ợ hơi và trung tiên cứ thường xuyên tiếp diễn làm bạn có cảm giác đầy bụng, khó chịu, đôi lúc đau quặn , thì có thể bạn bị mắc phải một trong các hội chứng sau :

A .Chứng khó tiêu không do loét :
Hay còn gọi là chứng khó tiêu chức năng , với các triệu chứng đau bụng trên , chướng bụng , nặng bụng sau ăn , ợ hơi , mau no …thường có biểu hiện kéo dài ít nhất là 3 tháng , gọi là khó tiêu chức năng bởi vì không phát hiện bất thường về cấu trúc của dạ dày và ruột khi nội soi , hoặc chụp CT ổ bụng , cũng như không có rối loạn gì về mặt sinh hóa .
Các nguyên nhân khác có thể do rối loạn chuyển động của dạ dày và ruột , hoặc do thuốc men như : uống thuốc chống đau nhức ( aspirine, celecoxib , mobic …), dùng kháng sinh kéo dài , digoxine dùng trong bệnh tim mạch , theophilline thuốc dãn phế quản dùng trong điều trị bệnh hen suyễn.
Hoặc có thể do các rối loạn biến dưỡng , rối loạn nội tiết ( như bệnh đái tháo đường , bệnh cường giáp … ).
Các bệnh lí về Mật – Tụy ( sỏi túi mật , viêm tụy mãn tính … ).
Hoặc do thức uống như rượu , café , …

B. Hội chứng trào ngược dạ dày thực quản :
Chứng ợ hơi cũng là một triệu chứng của hội chứng này , người bệnh cũng hay bị ợ hơi hoặc ợ lên thức ăn , dịch vị dạ dày ( làm người bệnh có cảm giác nóng ở phía sau xương ức .).
C . Hội chúng ruột kích thích :
Còn gọi là hội chứng co thắt đại tràng , đây cũng là một rối loạn chức năng của ruột , với các triệu chứng : trung tiện nhiều , đau bụng , khó chịu , đầy hơi , và rối loạn đại tiện ( bón ,tiêu chảy hoặc cả hai , đi cầu xong mà có cảm giác chưa đi hết ), nguyên nhân có thể do thói quen ăn uống , rối loạn tâm lí , stress , sau nhiễm trùng đường ruột , những bất thường về hệ thần kinh não – ruột .
Và lúc này tốt nhất là bạn nên đến gặp Bác sĩ Tiêu Hóa để được khám , làm các xét nghiệm cần thiết để tìm nguyên nhân và được điều trị hiệu quả .